Thời gian gần đây, trên địa bàn 09 xã thuộc thẩm quyền kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3, tỉnh Hưng Yên, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội và viễn thông diễn biến phức tạp, có chiều hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản và ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương.
Dù đã được tuyên truyền, cảnh báo qua các phương tiện truyên thông, báo chí nhưng với thủ đoạn đa dạng, tinh vi qua không gian mạng các đối tượng phạm tội đã, đang khiến rất nhiều người dân bị dụ dẫn, mắc bẫy…bị chiếm đoạt số tiền lớn. Hầu hết các vụ việc đều chưa xác định được đối tượng thực hiện do các đối tượng sử dụng tài khoản mạo danh, không có địa chỉ cụ thể, tiền chuyển khoản được các đối tượng phạm tội nhanh chóng luân chuyển qua nhiều tài khoản khác nhau và tài khoản rút tiền tại nước ngoài. Theo thống kê tại khu vực 3, từ tháng 01/2024 đến hết tháng 10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã tiếp nhận, giải quyết 12 nguồn tin có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng, đồng thời phục hồi điều tra 05 vụ việc từ các năm trước. Tổng số tiền người dân bị chiếm đoạt lên tới hàng tỷ đồng.
Điển hình là trường hợp bà P.T.N. (sinh năm 1955, xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên). Ngày 05/12/2023, bà nhận được cuộc điện thoại từ một người tự xưng là “cán bộ Công an Hà Nội”, thông báo bà liên quan đến đường dây rửa tiền và yêu cầu chuyển tiền để “xác minh”. Tin lời, bà N. đã chuyển 220 triệu đồng vào tài khoản do đối tượng cung cấp. Sau khi chuyển tiền, bà không thể liên lạc lại và mới biết mình bị lừa.
Không chỉ dừng ở hình thức giả danh cơ quan pháp luật, các đối tượng còn lợi dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để lừa đảo. Nhiều người dân bị lừa khi tham gia mua bán hàng trực tuyến, đầu tư tài chính hoặc nhận việc làm online. Đơn cử, một phụ nữ tại xã Đức Hợp bị lừa gần 45 triệu đồng khi tham gia chương trình “nhập số liệu online” được quảng cáo có thưởng cao. Hay trường hợp một người dân xã Nghĩa Dân bị đối tượng giả danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP, dẫn đến mất hơn 130 triệu đồng chỉ trong vài phút.
Các đối tượng thường sử dụng năm thủ đoạn phổ biến:
1. Giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án yêu cầu “kiểm tra tài sản” hoặc “phong tỏa tài khoản”.
2. Hack tài khoản Facebook, Zalo rồi nhắn tin cho người thân vay tiền, mượn tiền.
3. Dụ người dùng tham gia đầu tư, trúng thưởng online để chiếm đoạt tiền đặt cọc.
4. Giả danh người nước ngoài kết bạn, gửi quà rồi yêu cầu nộp “phí hải quan”.
5. Lợi dụng lỗ hổng bảo mật, chiếm quyền kiểm soát sim điện thoại, lấy mã OTP để rút tiền từ tài khoản ngân hàng…
.jpg)
Hình ảnh phiên tòa xét xử các bị cáo phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Theo đánh giá của Viện kiểm sát, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc người dân chưa nhận diện được thủ đoạn gian dối của các đối tượng, còn thiếu cảnh giác; công khai nhiều thông tin cá nhân trên mạng, tạo điều kiện cho đối tượng phạm tội khai thác, chiếm đoạt. Trong khi đó, công tác quản lý an ninh mạng còn gặp khó khăn, dẫn tới việc truy vết, xử lý đối tượng lừa đảo xuyên biên giới gặp nhiều hạn chế.
Nhằm chủ động phòng ngừa, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3, tỉnh Hưng Yên đã ban hành Kiến nghị phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật gửi đến Chủ tịch UBND các xã Khoái Châu, Châu Ninh, Việt Tiến, Nghĩa Dân, Đức Hợp, Lương Bằng, Hiệp Cường, Chí Minh, và Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên. Kiến nghị yêu cầu Uỷ ban nhân dân các xã tăng cường tuyên truyền, nâng cao cảnh giác trong nhân dân; phối hợp với lực lượng Công an xã chủ động xác minh, xử lý các nguồn tin; đồng thời đưa tin, phổ biến phương thức, thủ đoạn lừa đảo qua mạng trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Qua các kiến nghị với chính quyền địa phương Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 khuyến cáo: “người dân chấp hành quy định pháp luật, thực hiện các chỉ dẫn, khuyến cáo đảm bản an toàn khi đăng ký, đăng nhập tham gia các nhóm, trang mạng, khi công khai các hình ảnh và thông tin cá nhân lên mạng xã hội như: tên, tuổi, ngày tháng năm sinh, địa chỉ cư trú…. Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản cá nhân cho người khác, thông tin tài khoản ngân hàng, giấy tờ cá nhân cho bất kỳ ai qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền thông qua các dịch vụ online, hình thức nhận thưởng, góp vốn …hoặc từ bất cứ người nào thì cần phải kiểm tra, xác nhận trực tiếp trước khi chuyển tiền; luôn đề cao cảnh giác khi tham gia các giao dịch trên mạng xã hội để không trở thành nạn nhân của các loại tội phạm này, đồng thời khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn cần tích cực thông tin, tố giác kịp thời đến cơ quan chức năng gần nhất để được hướng dẫn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.”
Sau khi tiếp nhận, UBND các xã đã nghiêm túc tiếp thu và triển khai nhiều biện pháp thiết thực như: mở chuyên mục tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh; lồng ghép nội dung cảnh báo vào các buổi sinh hoạt chi bộ, đoàn thể; đồng thời hướng dẫn người dân nhận biết, tố giác tội phạm công nghệ cao. Nhờ đó, ý thức cảnh giác trong cộng đồng được nâng lên rõ rệt, chưa phát sinh thêm vụ việc tương tự trong thời gian gần đây.
Việc chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm của ngành Kiểm sát nhân dân trong công tác phòng ngừa tội phạm, góp phần giữ vững an ninh trật tự, bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng của nhân dân.
Đỗ Trị và Đặng Huệ - VKSND khu vực 3, tỉnh Hưng Yên.