BẢO VỆ HIẾN PHÁP VÀ PHÁP LUẬT TRONG KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH CỦA DÂN TỘC: SỨC MẠNH TỪ BẢN LĨNH KIÊN ĐỊNH VÀ TƯ DUY ĐỘT PHÁ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH HƯNG YÊN

Đối với tập thể cán bộ, Kiểm sát viên VKSND hai cấp tỉnh Hưng Yên, việc thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW không dừng lại ở việc triển khai một chủ trương hành chính thuần túy. Đây thực sự là định hướng cụ thể giúp toàn ngành giữ vững bản lĩnh chính trị và phát huy tinh thần sáng tạo, làm cơ sở vượt qua các thách thức sau giai đoạn hợp nhất, hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.

 “Lửa thử vàng” sau cuộc đại hợp nhất lịch sử: Vận dụng phương châm “Sáu rõ”, tinh gọn bộ máy và giữ vững kỷ cương công lý

Ngày 01/7/2025 là một cột mốc mà ngành Kiểm sát Hưng Yên sẽ còn nhắc lại nhiều năm sau. Thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội về sắp xếp, thành lập đơn vị hành chính cấp tỉnh, tỉnh Hưng Yên mới ra đời trên cơ sở hợp nhất Hưng Yên và Thái Bình cũ với diện tích tự nhiên vọt lên 2.514,81 km², dân số vượt 3,5 triệu người, trải rộng trên 104 đơn vị hành chính cấp xã.

Với ngành Kiểm sát, đây không chỉ là chuyện đổi tên hay ghép địa giới hành chính đó là một cuộc cách mạng thực sự về tổ chức bộ máy, chuyển sang mô hình 3 cấp tinh gọn: VKSND tối cao, VKSND cấp tỉnh, VKSND khu vực. Ngay sau hợp nhất, VKSND tỉnh Hưng Yên vận hành với 427 công chức, người lao động,  gồm 9 phòng trực thuộc và 8 VKSND khu vực (được sắp xếp tinh gọn lại từ 18 đơn vị VKSND cấp huyện trước đây).

Ngay sau hợp nhất, Ban Thường vụ Đảng ủy và lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh đã quán triệt tinh thần “Đoàn kết, trách nhiệm - kỷ cương, liêm chính - bản lĩnh, hiệu quả” theo Chỉ thị công tác năm của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Tổ chức bộ máy nhanh chóng được kiện toàn, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân hai cấp vận hành ổn định, thông suốt, không để xảy ra gián đoạn trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ, tạo thuận lợi tối đa cho người dân tham gia tố tụng và liên hệ công việc. Cấp ủy, tập thể lãnh đạo các đơn vị phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường phối hợp, giữ vững đoàn kết nội bộ, gương mẫu trong mọi hoạt động. Ban Chấp hành Đảng bộ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh đã nhanh chóng thành lập các chi bộ trực thuộc Đảng bộ và chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy chi bộ. Công tác chuyển đổi số được chú trọng, đẩy mạnh để phục vụ tốt hơn từ thống kê, báo cáo; quản lý hồ sơ đến các hoạt động chỉ đạo, điều hành, nghiệp vụ...Tất cả đều bảo đảm dữ liệu chính xác, liền mạch, tạo thuận lợi cho cán bộ, công chức và người dân. Các đơn vị cũng khẩn trương xây dựng các quy chế tổ chức và hoạt động, phân công nhiệm vụ rõ ràng, gắn với trách nhiệm cụ thể; làm tốt công tác tư tưởng để đội ngũ cán bộ, công chức và người lao động yên tâm công tác; đồng thời có chính sách hỗ trợ thiết thực cho những người có thu nhập thấp phải di chuyển xa do thay đổi nơi làm việc. Hơn một năm sau sáp nhập, cộng thêm 6 tháng đầu năm 2026, những con số dưới đây là minh chứng rõ nhất cho hiệu năng của mô hình tổ chức mới:

Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra: VKSND hai cấp đã thụ lý, giải quyết 1.158 vụ/2.207 bị can trong giai đoạn truy tố, đạt tỷ lệ 96,7%, vượt chỉ tiêu Quốc hội giao. 100% vụ án truy tố đúng thời hạn, đúng tội danh. Ngay trong tháng 7/2025, tháng đầu tiên sau hợp nhất, đơn vị đã yêu cầu khởi tố 4 vụ án/4 bị can, ban hành 310 yêu cầu xác minh nguồn tin tội phạm, tham gia hỏi cung 200 bị can (trực tiếp hỏi cung 64 bị can) và số hóa 58 hồ sơ vụ án.

Giữ kỷ cương, không để oan sai và không bỏ lọt tội phạm: Nguyên tắc được quán triệt xuyên suốt “nơi nào có hoạt động tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm, nơi đó phát sinh trách nhiệm kiểm sát”. Viện kiểm sát hai cấp đã trực tiếp tiến hành 64 cuộc kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm. Toàn ngành không để xảy ra một trường hợp nào đình chỉ điều tra do không phạm tội, cũng không có trường hợp nào Viện kiểm sát truy tố mà Tòa án tuyên không phạm tội.

Kháng nghị, kiến nghị: Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm đạt kết quả gần như tuyệt đối, 100% kháng nghị phúc thẩm án hình sự, dân sự được Tòa án chấp nhận, vượt 30% so với chỉ tiêu Quốc hội giao. Hai cấp Kiểm sát ban hành 17 kháng nghị, 141 kiến nghị khắc phục vi phạm và 100 kiến nghị phòng ngừa vi phạm pháp luật. Tỷ lệ các cơ quan hữu quan tiếp thu, thực hiện lên tới 99%. Ngoài ra, 37 thông báo rút kinh nghiệm nội bộ đã được ban hành.

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, với tinh thần nghiêm túc và cầu thị, Đảng ủy và lãnh đạo VKSND tỉnh Hưng Yên cũng thẳng thắn nhìn nhận những mặt còn tồn tại, hạn chế. Do khối lượng công việc sau sáp nhập tăng nhanh, một số nhiệm vụ trọng tâm đôi lúc còn triển khai chậm so với kế hoạch; công tác kiểm tra, giám sát chuyên đề ở một số đơn vị chưa được duy trì liên tục. Nhìn thấy hạn chế, chính là bước đầu để chấn chỉnh quyết liệt và thực chất hơn trong thời gian tới.

Nền tảng kiên định: Thấm nhuần tư tưởng “Mười chữ vàng”, xây dựng Đảng trong sạch và kiểm soát quyền lực tư pháp

Chỉ thị số 06-CT/TW nói rất rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, là then chốt của then chốt. Danh dự và uy tín của người cán bộ Kiểm sát trước hết được khẳng định bằng sự liêm chính, bản lĩnh và lòng dũng cảm bảo vệ lẽ phải”. Mọi kết quả chuyên môn của VKSND tỉnh Hưng Yên, xét cho cùng, đều bắt nguồn từ nền tảng vững chắc trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Đảng bộ VKSND tỉnh hiện có 17 chi bộ trực thuộc, 366 đảng viên. Chỉ thị số 06-CT/TW vừa ban hành, Đảng ủy VKSND tỉnh đã bắt tay thể chế hóa ngay bằng Kế hoạch số 113-KH/ĐU ngày 24/6/2026 biến quyết tâm chính trị của Trung ương thành những chỉ tiêu thi đua, chương trình hành động cụ thể, sát với từng chi bộ, từng vị trí công tác.

Với người cán bộ Kiểm sát Hưng Yên, bản lĩnh kiên định không phải khẩu hiệu suông mà được khắc sâu bằng năm chữ Bác dạy: “Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn”. Việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn chặt với phong trào xây dựng “Chi bộ bốn tốt”, “Đảng bộ cơ sở bốn tốt”. Đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng về “tự soi, tự sửa” được phát động, nhằm phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, và kiểm soát chặt việc thực thi quyền lực tư pháp.

Đáng chú ý nhất, có lẽ, là mô hình “Dân vận khéo trong hoạt động tư pháp”, với khẩu hiệu: “Cán bộ Kiểm sát nêu cao trách nhiệm, bản lĩnh, tác phong, đạo đức nghề nghiệp trong thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, vì Nhân dân phục vụ”. Cán bộ, Kiểm sát viên gần dân, lắng nghe dân, hướng dẫn, giải quyết khiếu nại, tố cáo đến nơi đến chốn, là chỗ dựa, là niềm tin của Nhân dân vào sự công bằng, nghiêm minh của pháp luật ngày càng vững chắc.

Công tác xây dựng Đảng cũng chuyển mình rõ rệt trong kỷ nguyên số như: Ban Thường vụ Đảng ủy ban hành 59 văn bản chỉ đạo; hoàn thành rà soát, đối khớp 363 hồ sơ đảng viên trên phần mềm Cơ sở dữ liệu đảng viên 4.0; kết nạp 8 đảng viên mới đúng dịp Lễ Quốc khánh; 100% các chi bộ duy trì nền nếp ứng dụng “Sổ tay đảng viên điện tử” trong sinh hoạt cấp ủy, sinh hoạt định kỳ; việc đánh giá, xếp loại đảng viên hằng quý theo bộ chỉ số KPI được làm thực chất, không hình thức và là động lực phấn đấu trong toàn Đảng bộ nhờ đó cũng rõ nét hơn.....

Đột phá từ tư duy công tác đến hiệu quả ứng dụng công nghệ số

Xác định con người là yếu tố quyết định sự thành bại của công nghệ, VKSND tỉnh Hưng Yên coi việc thay đổi tư duy của kiểm sát viên là khâu đột phá. Từ nhận thức này, đơn vị tập trung triển khai toàn diện công tác chuyển đổi số. Chỉ thị số 06-CT/TW đặt ra một yêu cầu mang tính chiến lược: ngành Kiểm sát phải chuyển từ tư duy “hoàn thành nhiệm vụ” sang tư duy “tạo ra kết quả, sản phẩm cụ thể”; từ “phát hiện vướng mắc” sang “chủ động kiến tạo giải pháp”. Công tác công tố và kiểm sát tư pháp, vì thế, phải được đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

VKSND hai cấp tỉnh Hưng Yên đã đổi mới tư duy nghiệp vụ theo đúng tinh thần đó, trên ba hướng:

Một là, phương châm “4S” trong thực hành quyền công tố: Mỗi Kiểm sát viên được yêu cầu vào cuộc “Sớm hơn, Sát hơn, Sâu hơn, Sắc hơn” ngay từ giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm, gắn chặt công tố với điều tra, cân nhắc kỹ từng chứng cứ để xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Hai là, cân bằng giữa nghiêm minh pháp luật và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội: Theo đúng tinh thần Chỉ thị 06-CT/TW, với các sai phạm về kinh tế, chức vụ, Viện kiểm sát ưu tiên các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính để khắc phục hậu quả, thu hồi tối đa tài sản cho Nhà nước và người bị hại. Không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, hành chính để doanh nghiệp và người dân yên tâm sản xuất, kinh doanh trong một môi trường đầu tư an toàn, minh bạch.

Ba là, công nghệ là đột phá, nhưng gốc vẫn là con người: “Hiện đại hóa ngành Kiểm sát trước hết là hiện đại hóa về tư duy và con người; công nghệ chỉ phát huy tối đa sức mạnh khi được vận hành bởi đội ngũ có bản lĩnh và khát vọng”, xác định chuyển đổi số trước hết phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức, VKSND tỉnh Hưng Yên đã lựa chọn công nghệ làm khâu đột phá chiến lược. Trong năm 2025, đơn vị đã tập trung số hóa thành công 1.675 hồ sơ vụ án hình sự, dân sự và xây dựng sơ đồ tư duy báo cáo án cho 1.300 vụ, phối hợp tổ chức 33 phiên tòa trực tuyến. Sang năm 2026, phong trào “Bình dân học vụ số” - chuyên đề Trí tuệ nhân tạo (AI) được phát động rộng khắp, nhằm phổ cập kỹ năng số, làm chủ công cụ AI và phần mềm nghiệp vụ cho 100% cán bộ, Kiểm sát viên; nhiều chi bộ cơ sở đăng ký các mô hình như “Đảng viên tiên phong học tập kỹ năng số”. Về hạ tầng, đơn vị phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông, VNPT lắp đặt hệ thống mạng WAN chuyên dùng, nhập liệu 100% nguồn tin tội phạm và vụ án lên Nền tảng Quản lý án hình sự dùng chung của Ngành, tổ chức thành công 175 phiên tòa rút kinh nghiệm, trong đó 8 phiên trực tuyến kết nối hai cấp kiểm sát  và nhân rộng mô hình “phòng họp không giấy”.

Sứ mệnh nhân văn cao cả: “Lấy Nhân dân làm trung tâm”, tiên phong bảo vệ lợi ích công và chở che người yếu thế

Tư tưởng xuyên suốt của Chỉ thị số 06-CT/TW gói trong một câu: “Lấy Nhân dân làm trung tâm, vì Nhân dân phục vụ. Công lý chỉ thực sự có ý nghĩa khi được Nhân dân cảm nhận, tin tưởng và thụ hưởng”. Bên cạnh nhiệm vụ thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát còn gánh vác trách nhiệm bảo vệ lợi ích công cộng và hỗ trợ những nhóm người dễ bị tổn thương trong xã hội. Nhận thức rõ vai trò đó, VKSND tỉnh Hưng Yên đã chủ động triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công cộng và các nhóm dễ bị tổn thương dù VKSND tỉnh Hưng Yên không thuộc diện bắt buộc thí điểm ban đầu. Theo Kế hoạch số 05/KH-VKS ngày 08/01/2026, VKSND hai cấp phối hợp liên ngành, đi sâu vào đời sống xã hội để phát hiện vi phạm, và đã ban hành 16 kiến nghị. Trong đó, 07 kiến nghị bảo vệ lợi ích công cộng và tài sản của Nhà nước, nhắm vào các sai phạm về quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, trật tự xây dựng, để bảo đảm không gian sống an toàn cho cộng đồng. 08 kiến nghị bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em  yêu cầu chính quyền cơ sở tháo gỡ vướng mắc về thủ tục để cấp giấy khai sinh, bảo đảm quyền học tập, chăm sóc y tế và an sinh xã hội cho trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Và 01 kiến nghị phòng chống bạo lực học đường, đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ để bảo vệ an toàn thể chất, tinh thần cho học sinh, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh.

Tất cả 16/16 kiến nghị đều được các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương tiếp thu nghiêm túc, ban hành văn bản chỉ đạo thực hiện dứt điểm. Việc giải quyết những vấn đề cụ thể, từ việc tháo gỡ thủ tục cấp giấy khai sinh cho trẻ mồ côi đến chủ động ngăn chặn bạo lực học đường cho thấy hoạt động tố tụng không hề xa rời thực tế. Qua những việc làm này, người dân sẽ cảm nhận rõ hơn một nền tư pháp nhân ái, đồng thời khắc họa chân thực hình ảnh người cán bộ Kiểm sát Hưng Yên luôn sát cánh và phục vụ nhân dân

Vững vàng bản lĩnh, tự tin bước vào Kỷ nguyên mới

Nhìn lại chặng đường hơn một năm hợp nhất và phát triển, hành trình bảo vệ Hiến pháp, pháp luật của VKSND tỉnh Hưng Yên là kết tinh của “bản lĩnh kiên định” và “tinh thần đổi mới, sáng tạo bứt phá”. Trước vận hội lớn của đất nước trong “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, tập thể cán bộ, đảng viên VKSND hai cấp tỉnh Hưng Yên tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang hơn 66 năm xây dựng và trưởng thành của Ngành. Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Rèn luyện đạo đức công vụ theo lời Bác dạy, không ngừng nghỉ. Đoàn kết một lòng, đổi mới toàn diện, hành động quyết liệt.

Bằng trí tuệ, bản lĩnh và lòng tận tụy, ngành Kiểm sát Hưng Yên quyết tâm giữ vững vị thế trụ cột bảo vệ công lý, trung tâm kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp, phụng sự đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà, góp phần xứng đáng vào công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân./.

                                                                             Vũ Thuần Long

                                                                          Văn phòng VKSND tỉnh Hưng Yên